“Nhưng nếu chú tuần thuần thiện dưỡng ta thì chúng ta sẽ cần tới nhau. Chú sẽ trở nên duy nhất trong cõi đời đối với ta. Ta sẽ trở nên duy nhất trong cõi đời, đối với chú…”
[…]
Thoạt tiên, chú sẽ ngồi hơi xa ta một chút, như vậy đó, nằm vậy đó trong cỏ. Ta sẽ đưa đôi mắt tròn mà liếc nhìn chú, và chú sẽ không nói một tiếng nào. Ngôn ngữ là nguồn cội của sự ngộ nhận. Nhưng, mỗi ngày qua, thì chú mỗi có thể ngồi xích lại mỗi gần ta hơn mỗi chút…

(trích Hoàng Tử Bé – bản dịch Bùi Giáng)

Lúc viết bài này, mình có hỏi thầy Việt về liên văn bản giữa quán Kỳ Nam và phim “Tâm trạng khi yêu”. Thầy bảo hơi khó nói, cái đó phải hỏi đạo diễn, quán Kỳ Nam còn nói về thời cuộc chứ không thuần là chuyện tình cảm. Nhưng nhìn quán Kỳ Nam như một liên văn bản với truyện Hoàng tử bé thì cũng có thể chứ không phải không.

Và nếu 3 lần hẹn hò của Kỳ Nam và Khang như 3 lần “tuần thuần thiện dưỡng” như Bùi Giáng dùng chữ, có lẽ họ đã là duy nhất trong cõi đời nhau rồi.

LẦN HẸN HÒ ĐẦU TIÊN

Đó là buổi xem xi-nê mà Khang chủ động rủ nhân lúc Su đang buồn bực. Khang và Kỳ Nam cùng xem phim nhưng ngồi cách một ghế với cậu Su làm “bức tường” ở giữa.

Dù vậy, bài hát “Lời tỏ tình của mùa xuân” của NS Thanh Tùng lại làm điều ngược lại khi xóa nhòa mọi khoảng cách và khẽ khàng tố cáo khoảnh khắc “tình trong như đã mặt ngoài còn e”:

Mùa xuân rất hiền lặng yên ngồi nghe tôi hát.

Và tôi biết rằng nói yêu em là điều khó khăn.

Mùa xuân đến rồi, mùa xuân nói giùm với em.

Tình yêu rất gần

Tình yêu hãy đừng là cánh chim.

Lúc này, Khang nhìn Kỳ Nam không chỉ một lần mà cứ nhìn tới nhìn lui rồi cười tủm tỉm. Ánh mắt anh ánh lên vẻ háo hức nhưng cũng rụt rè như một cậu bé ngoan nhìn món đồ chơi mới.

Còn cô Kỳ Nam lúc này vẫn kiêu kỳ. Nhưng khác với bông hồng non trẻ của Hoàng Tử Bé hay làm bộ làm tịch; cô cư xử rõ ràng hơn vì ít nhiều cũng là người từng trải rồi. Cô đề nghị cả hai đi ra sao thì về cũng như vậy. Còn cậu Khang là người làm theo.

LẦN HẸN HÒ THỨ HAI

Lần này “ông tơ” là ông Hạo, rủ Khang và Kỳ Nam cùng ngắm hoa quỳnh và thưởng nhạc.

Dù lúc này vẫn có người thứ ba trong không gian nhưng khoảng cách giữa cả hai đã xích gần hơn. Ông Hạo ngồi bên khung cửa sổ, Khang và Kỳ Nam thì ngồi cùng phía, cạnh nhau như một cặp đôi. Họ cùng nghe bài Bến Giang Đầu, nghe ngâm thơ và bình ẩm.

Lần này, cả hai ngồi sát nhau hơn một chút và không có một cậu bé nào ngồi giữa cả. Họ là không còn là Khang – một anh “hạt giống đỏ” và Kỳ Nam – một bà vợ góa của sỹ quan tâm lý chiến mà chỉ còn là tri âm tri kỷ.

Bên cạnh đó, xem hoa quỳnh nở cũng là một chi tiết ẩn dụ giàu mỹ cảm. Hoa quỳnh đại diện cho vẻ đẹp diễm lệ chỉ nở về đêm. Khi nở, các cánh hoa sẽ từ từ hé nở cho đến khi đạt được đến kích thước tối đa, trong chốc lát thì cụp dần và tàn lụi.

Kỳ Nam từng hỏi ông Hạo, làm sao để sống vui như ông? Có lẽ trong khoảnh khắc khán giả tự hỏi Kỳ Nam có đến nghe nhạc hôm nay không, cô đã thủng thẳng chọn tận hưởng niềm vui, dù biết nó ngắn ngủi rồi.

LẦN HẸN HÒ THỨ BA

Ở lần hẹn này, cô Kỳ Nam là người chủ động sắp xếp để nó diễn ra.

Ở lần hẹn này, không gian thay đổi từ thoáng đãng như con đường cây rợp bóng, đến đặc quánh như chợ hoa, rồi lại kéo về Hồ con rùa thoáng đãng khi tản sáng.

Lúc này, khoảng cách của Khang và Kỳ Nam cũng đã được kéo lại gần hơn. Họ đạp xe cạnh nhau, họ dắt xe đạp cạnh nhau, và rồi đứng kề cạnh. Trong nội dung đối thoại, lần này Khang cũng được tới gần hơn với những gì đang diễn ra trong đầu Kỳ Nam. Đó là khi nàng nói cho anh nghe về  cái tứ “người đàn bà ngoại tình” trong truyện của Albert Camus. 

“Có bao giờ Kỳ Nam chọn sống thật cho bản thân hay không?”

Đây là một câu hỏi ngớ ngẩn của Khang trong lúc viết truyện, hoặc một giả thuyết khác của mình là Khang đang bám cái tứ và biên ra chữ mà anh cho phù hợp. Thực ra trong sáng tác, điều này cũng bình thường.

Ý mình muốn nói là từ đầu phim tới giờ, Kỳ Nam luôn là người chủ động. 

• Cô chủ động bảo Dương – con trai cô di cư để có cơ hội sống sót, được ẩn dụ ở lúc nói chuyện với Su về mấy con chuột trong bếp.
• Cô chọn ở lại cái xóm hay xầm xì về cô để đợi thư con trai.
• Kỳ Nam là người “trao chìa khóa” cho Nam gián tiếp vào cái đêm đầu tiên, khi Khang không có chìa khóa vào nhà.
• Cô chủ động chọn đến nhà ông Hạo ngắm hoa quỳnh.
• Cô vì ghen mà  “xăm xăm băng lối vườn khuya một mình” để đưa chìa khóa cho Khang và Luyến.
• Cô tạo cớ mất chìa khóa để tạo ra một kỷ niệm thật đẹp giữa cả hai, và cũng là người gieo vào đầu Khang cái tứ cho tác phẩm đầu tay.

Và mình có một suy tưởng: biết đâu ở thời hiện tại nếu Kỳ Nam có thật. Có lẽ cô cũng ở độ tuổi của ông Hạo và đã trở thành một bà cô đẹp lão, đã nếm qua bể dâu, qua ngọt ngào và ý nhị cổ vũ những người phụ nữ khác sống cho mình bằng cách ví von:
“Hoa quỳnh chỉ nở một đêm thôi”.