Ngày hôm nay mình đi tham gia buổi ra mắt sách Điểm Đến Cuộc Đời của TS Đặng Hoàng Giang, người từng viết 2 cuốn sách phản biện xã hội khác là Thiện Ác Smart Phone và Bức Xúc Không Làm Ta Vô Can.

Mình sẽ không nhắc lại nội dung sự kiện này vì link FB sẽ được đặt ngay đây, mình chỉ ghi chú lại những cảm xúc của bản thân.

Anh Giang là người tỉ mỉ và nghiêm khắc.

Việc anh yêu cầu xem nhật ký, ghi chép hay cho người bệnh ung thư tiếp xúc với những cái anh muốn đã cho thấy điều này. Việc cam kết chia sẻ giữa anh và bệnh nhân làm mình hơi…. messy. Vì mình thật sự nghĩ là mình không làm được điều này 1 cách nghiêm túc đâu.

Mình thích đoạn chị đóng nhân vật Liên nói điều chị ấy đọng lại là “nỗi buồn và sự băn khoăn, tại sao chỉ khi gần chết mới cảm nhận được mùi đất ẩm, tiếng côn trùng rả rích và vuốt ve đầu chú chó với cảm giác thoải mái nhất. Sao không là khi chúng ta đang sống đây”? May quá, mình đã có trải nghiệm này. Để biết mình đang Sống. Đó là những giờ phút nấu ăn mà chỉ tập trung nấu chẳng nghĩ gì. Hôm thứ 7 thấy trời đẹp quá thì mở cửa sổ, nằm dài đọc sách, nghe mùi chanh dìu dịu chốn đầu giường.

Chẳng “chuẩn bị” bài vở rằng mình phải làm thế này, thế kia. Cũng chẳng mong chờ làm điều A để nhận lại xúc cảm B hay C. Mọi thứ cứ tự nhiên, thuận theo tự nhiên thôi.

Mình thích góc khai thác chân thực về việc bình thường hóa người bệnh và người nhà của họ, không ca ngợi “gương vượt khó” như cách báo chí và truyền thông làm.

Ai đó chọn không tiếp tục chữa trị là vì họ không muốn, Liên đã từ bỏ 6 tháng điều trị cuối cùng vì muốn dành thời gian để “sống” chứ không phải thời gian để kêu rên đau đớn. Lựa chọn là lựa chọn, chứ không nhất thiết phải bị gắn mác “hèn nhát” hay là “dũng cảm”.

Cái cách anh Hoàng chồng chị Vân – một anh thợ sửa xe rất nghèo là một chân dung mình đánh giá được thể hiện khá gai góc. Anh cũng mệt mỏi vì phải chăm sóc, tắm rửa, lo cho từng sinh hoạt nhỏ nhất cho Vân. Anh có từng căm ghét khi Vân cau có vô cớ không? Căm ghét vì phải lấy cô mà anh phải tốn dường này thời gian lặp đi lặp lại những hoạt động này từ ngày ngày sang ngày khác không? Mong Vân chết để được giải thoát hay không? Hẳn cũng có.

Cách bố bé An Phước điềm tĩnh xách cặp lồng đi mua cháo cho đứa con 4 tuổi còn đang hăng tiết chơi lego và đua xe ầm ầm, nó chả biết gì về ung thư cả.

Những câu chuyện nhỏ rất người. Anh hùng lộ diện là những người được báo chí rả rích ca ngợi, nhưng báo chí chỉ thực hiện nhiệm vụ của họ là tìm những triggle khác nhau để cổ vũ cộng đồng, đồng thời thỏa hiệp với việc cần view.

Những người như Liên, chồng của Vân, bố bé An Phước thì không được nhắc tới. Nhưng có lẽ họ chẳng cần phải được định danh hay tuyên dương. Họ chỉ cần làm chuyện cần làm, chẳng ai né được trên đời là “đi qua phép thử của tạo hóa một cách trọn vẹn và bản lĩnh nhất”(*), ải thử của họ đang hiện diện cụ thể ở hình thức này thôi .

Cách lựa chọn hình thức thể hiện là kịch với nội dung để các nhân vật thoáng chạm mặt nhau, để những người lạ kết nối theo cách liền mạch như Vân ước khỏe mạnh như bác Hà mẹ bé Nam – bác Hà tưởng phải vui nhưng lại đang phiền lòng về cậu con trai 10 tuổi ung thư không hề mới. Nhưng mình nể cách sắp xếp được thế này trong thời gian ngắn.

Mình nghe về dự án ra mắt sách hồi 15-03 và hồi ấy rối nùi nùi. Heritage Space ngoài Hà Nội muốn kết hợp các loại hình khác nhau như thơ, múa, hoạt cảnh liền mạch. Cảm nhận là của khán giả chứ không hề có lời dẫn dắt.

Concept cho nghệ sĩ thì là tập trung đọc sách này trong vòng bao nhiêu ngày, rồi cảm nhận sao thì thể hiện thế. Buổi diễn tập rất hay và theo như một em ở Heritage Space kể lại với mình thì một số người được phép xem cảm thấy rất cảm động còn anh Giang không comment gì, chỉ bảo anh thích nó.

Nhưng nghi ngại nhất trong đề xuất trình diễn của Heritage Space là các nhóm phải thể hiện nối tiếp như thế nào, nhóm này cứ đùn đẩy nhóm kia – việc tập và sắp xếp thời gian, không gian như thế nào (không lấy được mặt bằng rộng ở dưới và sẽ trình diễn ở khu vực thư viện).

Với buổi ra mắt sách trong Nam có sự tiết chế hơn. Chỉ một mình tiểu phẩm dẫn dắt và rơi vào màn đối thoại, trò chuyện toàn bộ thời gian còn lại. Nhưng vẫn giữ nguyên tinh thần là để người trình diễn (các diễn viên) tiếp xúc với sách trong thời gian ngắn, và cảm nhận sao thì tập và diễn như thế. Có 1 chút mạo hiểm là vai Vân khó nên yêu cầu diễn viên chuyên nghiệp. Các vai khác là bé Nam, mẹ bé Nam (bác Hà) và Liên đều là không chuyên.

Tất cả đều bị đẩy qua những vạch giới hạn của mình. Đạo diễn Marcus Mạnh Cường Vũ – người đề ra ý tưởng và thực hiện, diễn viên, khán giả. Ai cũng hồi hộp và có những lo lắng về một lần đầu.

Tự dưng mình nhớ lại một số chuyện đã xảy ra với mình thời gian rồi. Chẳng có sự chuẩn bị nào là đủ, cũng chẳng có dấu hiệu nào cho biết khoảnh khắc quan trọng sắp tới, thế nên việc quan trọng nhất là học cách tôn trọng và vị tha với bản thân thôi.

Mình không chắc sẽ đọc Thiện, Ác Smartphone hay Bức Xúc Không Làm Ta Vô Can, nhưng mà Điển Đến Cuộc Đời chắc chắn sẽ đưa vào list cần đọc.

(*) trích lời tác giả, phân đoạn được vỗ tay nhiều nhất trong buổi ra mắt.